گزارشي از روز جهاني تئاتر در مشهد
پنهان‌ترين گنج
سيد جواد اشكذري - هزاران سال است كه تئاتر، دل‌نگران دوستي و مهرباني است و ادعاي عدالت و مهر دارد. دل‌خسته ظلم‌ها و مبلغ گفت‌وگو و مداراست. تئاتر، كهن‌ترين و انساني‌ترين و ناب‌ترين هنر بشري است كه اشتياق فراوان به صلح دارد و آرزوي جهاني و متعالي در سر مي‌پروراند. هنرمندان تئاتر در هر كجاي جهان، از هر رنگ و نژاد و آئيني كه باشند، دوستدار و جانبدار نيكي بوده‌اند.
تعداد مشاهده : 1140 نمایشی  سه شنبه، 16 بهمن 1386  11:28:50

1- هزاران سال است كه تئاتر، دل‌نگران دوستي و مهرباني است و ادعاي عدالت و مهر دارد. دل‌خسته ظلم‌ها و مبلغ گفت‌وگو و مداراست. تئاتر، كهن‌ترين و انساني‌ترين و ناب‌ترين هنر بشري است كه اشتياق فراوان به صلح دارد و آرزوي جهاني و متعالي در سر مي‌پروراند. هنرمندان تئاتر در هر كجاي جهان، از هر رنگ و نژاد و آئيني كه باشند، دوستدار و جانبدار نيكي بوده‌اند.

2- روز جهاني تئاتر فرا رسيد و اين سوال هميشگي را در اذهان ايجاد كرد كه جايگاه تئاتر ايراني در جهان هنر نمايش كجاست؟ با نگاهي به پيشينه‌ هنر نمايش در مشرق زمين مي‌توان به تلاش‌هاي موثر علاقمندان اين هنر در شرق دور پي برد. اما متأسفانه اين تلاش‌ها در ايران ابتر مانده است. ما با داشتن گنجينه غني ادب فارسي و زمينه‌هاي عالي نگارش نمايشنامه‌هايي مبتني بر اين گنجينه‌هاي لايزال و در ضمن داشتن نمايش‌هايي هم‌چون تعزيه، جايگاه شايسته‌اي را كسب نكرده‌ايم. اما به‌هر حال روز جهاني تئاتر بهانه‌اي است كه بيانديشيم چه كرده‌ايم و اكنون نمايش ما در چه وضعيتي قرار دارد و براي آينده چه برنامه‌اي داريم.

3- بيست و هفت مارس روز جهاني تئاتر است. هنرمندان اين رشته‌ي هنري هر ساله در تمام دنيا گرد هم مي‌آيند و اين روز را جشن مي‌گيرند و به تحكيم دوستي‌ها و صميميت‌هايشان سوگند مي‌خورند و عهد مي‌كنند كه حرمت صحنه نمايش را حفظ كنند و در رشد هنر خويش كوشا باشند. به مناسبت اين روز پيام‌ها و يادداشت‌هايي از سوي هنرمندان بزرگ تئاتر جهان ارائه مي‌گردد.

يكي از پيام‌هاي مهم امسال روز جهاني تئاتر توسط شيخ دكتر سلطان‌بن محمدالقاسمي، امير شارجه، كه داراي دكتراي فلسفه با گرايش تاريخ از دانشگاه اكستر انگلستان مي‌باشد، نگاشته شده است. او در پيام خود عنوان مي‌كند: در اولين روزهاي مدرسه‌ام بود كه شيفته تئاتر شدم. دنياي سحرآميزي كه مرا از آن زمان مجذوب خود كرده است. در ابتدا رويارويي‌ام با تئاتر اتفاقي بود و من به آن به‌عنوان فعاليت‌هاي فوق‌برنامه‌اي نظر داشتم كه روح و ذهن را پويا مي‌كند. اما زماني تئاتر برايم اهميت بيشتري يافت كه به‌صورت جدي، نويسندگي، بازيگري و كارگرداني‌ام را گسترش دادم. به‌خاطر مي‌آورم روي يك نمايش سياسي كار مي‌كردم كه در آن زمان موجب خشم مسؤولان شده بود. همه چيز مصادره و تئاتر جلوي چشمان من تعطيل شد. اما روح تئاتر نمي‌توانست زير پوتين‌هاي سنگين سربازان مصلح نابود شود. آن روح جستجو‌گر امن و عميق در درونم حلول كرد و مرا از قدرت بيكران تئاتر آگاه ساخت. از آن زمان ذات حقيقي تئاتر در وجودم رخنه كرد و  من كاملاً متقاعد شدم كه تئاتر در زندگي ملت‌ها چه‌ها كه نمي‌تواند بكند، به‌خصوص در مواجهه با كساني كه نمي‌توانند عقايد مخالف و متفاوت را تاب بياورند.»

در بخشي ديگر از پيام او آمده است: «وقتي كه تلاش كردم تا آخرين پيشرفت‌ها را در دنياي تئاتر پيگيري كنم، چيزهايي كه درباره تئاتر از زمان يونان قديم تا به امروز خواندم، مرا بيشتر از جادوي باطني تئاتر كه جهان‌هاي متفاوتي به من نشان مي‌داد، مطلع كرد. در اين راه است كه تئاتر به عميق‌ترين جاي پنهان شده‌ از روح انسان دست مي‌يابد و پنهان‌ترين گنج را مي‌گشايد. همان ژرفايي كه در روح بشر وجود دارد. من ايمان غيرقابل تغييري در مورد قدرت تئاتر داشتم. اين كه تئاتر به‌عنوان ابزاري از وحدت مي‌تواند در ميان بشر، عشق و آرامش را گسترش دهد.

4- برگزاري اين روز مهمِ بچه تئاتري‌هاي ايراني، به‌خاطر مصادف بودنش با ايام نوروز، با تأخير حدود يك‌ماهه انجام مي‌گيرد. امسال هنرمندان ايراني جشن خود را ابتدا از پايتخت در اوايل ارديبهشت ماه برگزار كردند و چند روز بعد شهرستا‌ن‌هاي ديگر هم دست به كار شدند كه يكي از آن شهرها، مشهد بود كه جشن خود را در عصر سيزدهم ارديبهشت ماه 1386 در مهم‌ترين سالن تئاتر شهر خود يعني شهيد هاشمي‌نژاد برپا كرد.

در چهارمين دوره اين جشن در مشهد كه طي اسفندماه 85 در هيئت‌مديره انجمن نمايش مشهد سياست‌گذاري و برنامه‌ريزي شده بود، از اساتيدي چون رضا صابري، سيدمحسن مصطفي‌زاده و رضا كمال‌علوي تجليل به‌عمل آمده و از يك عمر زحمت و فعاليت آنان در عرصه تئاتر تقدير شد. در اين جشن كه با هدف بيعت دوباره تئاتر‌ي‌ها و هم‌انديشي آنان با هم و احياي ارزش‌هاي اصيل هنر تئاتر شكل گرفت، از هنرمندان برگزيده جشنواره‌هاي مختلف تقدير شد. جالب‌ اين‌كه 50 نفر از صاحب‌نظران تئاتر مشهد، در فرمي، از ميان كانديداهاي خود، هنرمندان موفق در جشنواره‌هاي سال 85 را برگزيدند كه عبارتند از: صحرا رمضانيان (نويسنده)، محسن عرب اميري(كارگردان)، هاله جلالي (بازيگر زن)، آرش تبريزي (بازيگر مرد)، عبدا... برجسته (طراحي صحنه)، سيامك دوراني(طراحي لباس)، مهدي حسني(موسيقي)، اميرحسين غفاري (طراحي گريم)

5-

حوزه هنري خراسان رضوي از ديگر نهادهاي فرهنگي و هنري استان بود كه همانند سال‌هاي گذشته با هنرمندان پرشوروشوق تئاتر همراه شد و به مناسبت روز جهاني تئاتر نمايشگاه تخصصي عكس تئاتر را برگزار كرد.طراحي اين برنامه كه چند ماه قبل در شوراي طرح و برنامه‌ي واحد هنرهاي نمايشي حوزه هنري خراسان رضوي به تصويب رسيده بود و مقرر شد كه اين نمايشگاه از هفدهم تا بيست و چهارم ارديبهشت‌ماه در نگارخانه اشراق همزمان با جشن تئاتري‌هاي مشهد انجام گيرد.

اين برنامه كه اولين نمايشگاه تخصصي عكاسي تئاتر خراسان مي‌باشد، اهدافي چون زنده كردن عنصر زيباي عكس در تئاتر، ايجاد انگيزه در ميان عكاسان توانمند براي به تصوير كشيدن آثار نمايشي هنرمندان خراساني و ايجاد تعامل بيشتر ميان هنرمندان عكاس و تئاتر را دنبال مي‌كند. به‌هر حال بعد از چند هفته بررسي، از دو عكاس برجسته خراسان، احمد خادم‌الحسيني و سيدجليل زهرايي‌حسيني دعوت شد تا بهترين آثار خويش را در اين عرصه ارائه نمايند.

در اين نمايشگاه 32 عكس از 28 نمايش به تصوير كشيده شده كه اغلب آن‌ها بهترين آثار سال‌هاي گذشته صحنه نمايش بوده‌اند.

6- شروع اولين نمايشگاه تخصصي عكس تئاتر با عنوان صحنه و تصوير در هفدهم ارديبهشت‌ماه با نشست تخصصي در اين زمينه آغاز شد. در اين نشست كه با حضور عكاسان و هنرمندان تئاتر خراسان انجام گرفت، ابتدا مرتضي ملتجي مجري برنامه به دغدغه‌هاي واحد هنرهاي نمايشي حوزه هنري خراسان رضوي در زمينه به تصوير كشيدن و ثبت لحظات نمايشي اشاره كرد و گفت: اين واحد در آينده در پي تعامل بيشتر با هنرمندان رشته‌هاي ديگر نيز خواهد بود.

در ادامه رضا صابري از صاحب‌نامان تئاتر خراسان و كشور، عكس را از عناصر اجتناب‌ناپذير هنر نمايش دانست و گفت: طراحي‌هايي كه در نور، لباس، رنگ و نوع حركت‌هاي تئاتري وجود دارد، مي‌تواند در ثبت زيباي يك لحظه نمايش بسيار موثر باشد. اما متأسفانه ما در تئاتر شهرستان به خاطر كمبود امكانات، صحنه زيبايي نمي‌بينيم كه بخواهيم از عكاسان هم توقع داشته باشيم كه تصويري زيبا خلق كنند.

احمد خادم‌الحسيني كه از عكاسان توانمند خراسان و كشور است، در كارنامه هنري خود سابقه رياست انجمن عكاسان خراسان، عكاس برتر اولين جشنواره تئاتر كشور و حضور در نمايشگاه‌ها و جشنواره‌هاي كشوري و بين‌المللي را داراست. او در اين نشست گفت: عكاسي تئاتر يك تخصص ويژه است چون بايد براساس ميزانسن و نورپردازي كه كارگردان نمايش انجام مي‌دهد، بهترين و زيباترين تصوير را بگيريد.

وي افزود: من در عكاسي تئاتر، سرنخ تصويرم را شخصيت‌هاي اول نمايش قرار مي‌دهم و بعد به‌دنبال بهترين فضايي هستم كه آن‌ها در آن قرار مي‌گيرند.

خادم‌الحسيني خاطرنشان كرد: تنها صميميت و دوستي و فضاي گرم و نيز انديشه‌هاي بزرگان تئاتر مرا جذب فعاليت در اين زمينه كرد. من تشنه فرهنگ و آيين‌ها و سنت‌هايي هستم كه به روي صحنه جان مي‌گيرند.

عضو هيئت مديره سابق كانون هنر خراسان رضوي، ثبت عكس را براي از بين نرفتن ذهنيت‌هاي تاريخي تئاتر ضروري دانست و اذعان داشت: تنها مرحوم همايوني براي عكس تئاتر اهميت قائل بود و داراي آرشيو بسيار معتبري بود كه در آخرين روزهاي عمرش به اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي هديه كرد.

عكاسي عمر كوتاهي دارد و فقط در يك مدت زماني كوتاه آثار نمايشي را ثبت مي‌كردند و چون آن آثار كم و اندك بود، جايگاه ويژه‌اي در تاريخ تئاتر استان پيدا نكرده است.

سيد جليل زهرايي كه از عكاسان برتر خراسان و كشور است و سابقه‌ي درخشاني در جشنواره‌هاي داخل و خارج كشور دارد، در اين نشست گفت: من نام‌هاي بسياري در تئاتر مي‌شنيدم و خيلي دوست داشتم با اين هنر پررمز و راز آشنا شوم. من كار عكاسي تئاترم را با آثار استد صابري آغاز كردم و هميشه دوست داشتم از نمايش‌هاي ايشان تصوير بگيرم.

وي ادامه داد: اين نمايشگاه و نمايشگاه‌هايي از اين دست حاصل عشق و علاقه من و امثال بنده به اين هنر است.

هوشنگ جاويد كه از پژوهشگران موسيقي مي‌باشد نامي هم در عالم هنر تئاتر دارد، در بين خراساني‌ها بيشتر به عنوان نمايشنامه‌نويس شناخته مي‌شود.

او گفت: من از ابتدا به آثار استاد خادم‌الحسيني علاقه بسياري داشتم و هنوز برايم به يادگار مانده‌اند. او از آدم‌هايي است كه بنياد خيلي از كارهاي هنري را گذاشته، مانند رضا صابري و سيد محسن مصطفي‌زاده كه به چهره‌هاي ماندگار هنر خراسان بدل شده‌اند و نسل جوان هم بايد بدانند آنان كيستند كه اين مهم برعهده دستگاه‌هاي هنري و فرهنگي كشور است.

او عكاسي در تئاتر را داراي سابقه طولاني دانست كه صاحبان آن داراي كانوني مستقلند و نشريه مستقلي دارند.

وي معتقد است: عكاسي تئاتر در كشورمان بسيار از سطح اين هنر در جهان عقب است. در خراسان، حوزه هنري با برپايي اين نمايشگاه پيشگام شده است و اميدوارم كه نهادهاي ديگر هم عكاسي در تئاتر را جدي بگيرند و از آن حمايت كنند.

در ادامه سيدمحسن مصطفي‌زاده كه از پژوهشگران و نويسندگان تئاتر خراسان است ،‌خادم‌الحسيني را از ذخاير هنر خراسان دانست و چند ويژگي‌ را بر عكاسي در تئاتر برشمرد:

1- عكاسي هنر فردي و شخصي است و به‌صورت انفرادي انجام مي‌گيرد. 2- عكاسي در تئاتر هميشه در طول تاريخ بوده اما كمتر معرفي شده و اين زمينه، غيرحرفه‌اي باقي مانده است. 3- هر كسي كه وارد اين عرصه شده ذوق فردي داشته تا امكانات مادي و تا وقتي كه اين حرفه مورد حمايت اهل هنر قرار نمي‌گرفت كنار گذاشته نمي‌شد.

اين نشست به پايان رسيد اما نمايشگاه تخصصي عكس تئاتر آغاز شد و اين اميد را به هنرمندان داد كه تداوم داشته باشد و در همين‌جا فراموش نشود.



 
[ نام ]
   
[ ایمیل ]
   
   
 
 
 

استان خراسان رضوی | نقشه سايت
حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی خراسان رضوی